HASANOĞLAN’DA BÜYÜK BİR BULUŞMA GERÇEKLEŞTİ
“OT YOLDULAR YOL ALDILAR”
Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi’nin Mayıs 2009 sonunda yaptığı bir çağrıyla bir araya gelen Ankaralı üniversiteli gençler, sanatçı örgütleri, meslek odaları, Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapıları çevresinde büyük bir imece başlattılar. Çoğunluğu üniversiteli gençlerden oluşan, yüz elli kişilik ekip 3 Temmuz Cuma günü başlayan, 6 Temmuz Pazartesi günü, kendi deyimleriyle, “İlk Perdenin Sonu” denerek ara verilen etkinlik sırasında hem çevreyi temizleyip düzenlediler, hem köy enstitülülük ruhunu duyumsayabilmek amacı doğrultusunda yaşamlarına önemli yenilikler kattılar. 70 yıl önce ayağı çarıklı yoksul köylü çocukları elleriyle kurmuşlardı Hasanoğlan’ın tarihi yapılarını. Türkiye’nin on dört ayrı bölgesinden gelip toplanmışlardı. O günlerde Hasanoğlan’da istasyon olmadığından Lalahan’da indirilen kalasları altı kilometre boyunca sürükleyerek götürmüşlerdi. Taş taşımışlardı sırtlarıyla. 70 yıl sonrasında bu kez yine ülkenin dört bir yanından üniversiteli gençler toplanmıştı. Onlarca yıldır değerbilmezliğin yıkımına uğramış, çürümeye bırakılmış Köy Enstitüsü yapıları çevresini temizleyip düzenlemek, ülkenin dikkatini Hasanoğlan’a ve Köy Enstitüsü kurucu düşüncesine çekmek istiyorlardı. ODTÜ Eğitim topluluğu öğrencilerinden başka Ankara’nın ve ülkenin çeşitli üniversitelerinden yola çıkarak Hasanoğlan’a gelen gençler, her sabah saat 07.00’de davul sesleriyle uyandılar, her kalkan arkadaşını uyandırmaya koştu. Üç beş dakika içinde hazırlandı herkes. Ekiplere ayrıldılar; birçoğu yaşamlarında ilk kez olarak eline çapa, dirgen, tırmık, kazma, kürek aldı… Şimdi Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi yerleşkesi içinde yer alan eski Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarının çevresine dağıldılar… Çöp topladılar, ot yoldular, çalı kestiler, toprak kazdılar, kürekle toprak ve pislik attılar, yığınları traktörlere yüklediler, hurdalıklarda sıra sıra olup elden ele geçirdikleri eşyaları düzene soktular… Güneş yaktı yüzlerini, alınlarından, bedenlerinden terler akarken kana kana su içtiler… Ellerinin acısında, gerilen kaslarının yangısında çalışıp üretmenin, birlikte iş yapmanın, birer enstitü imececisi olmanın hazzını yaşadılar. Hurdalarla, demir yığınlarıyla boğuşulurken YAPIDER’in usta elleri yol gösterdi; ekip sorumluluklarında çoğunlukla onlar vardı. AFSADlı sanatçılar bir yandan ellerindeki tarım gereçleri ile çalışmaya katılmaktan geri kalmazken, bir yandan da boyunlarında taşıdıkları fotoğraf makineleriyle, kameralarıyla an an görüntülediler buluşmayı Her yapının çevresinde ayrı bir grup vardı. Kazma kürek sesleri, toprağa vurulan çapalar, çalıları kesen testereler… Akan tere, ağıran bellere, kabaran ellere karışan sesler… “Ay annem duysa, hayatta inanmaz” diyordu bir genç kızımız. Birçoğu da onun gibi düşünüyordu. Elbette inanmayacaktı anneleri… Yaşamı boyunca belki de elini sıcak sudan soğuğa vurmamış, dinlence günlerinde öğlen saatlerine kadar uyumuş ve annesinden kahvaltı beklemişti gençlerimiz… Şimdi sabahın yedisinde uyandırılmışlardı. Hiç gücenmeden, yüksünmeden herkes gibi ellerine kazma kürek almış, yaz güneşinin güneşin altında çalışmaya çıkmışlardı. Çalılarla, yaban otlarla, paslı demirlerle, çöp yığınlarıyla kavgaya girişmişlerdi. Öğlen sonu kültür, edebiyat, elişi, fotoğraf, ebru, seramik işliklerine dağıldılar. İmecenin aksayan yönlerini eleştirdiler, felsefe konuştular, fotoğrafın, sinemanın kuramsal yapısı üzerine tartışmalar açtılar. Yaptıkları çalışmaları haber yapmak, düşüncelerini paylaşmak için gazete çıkarmaya davrandılar. Akşam yemeklerinden sonra köy enstitülü öğrencilerden bugünlere kalmış amfi tiyatroda buluşup tiyatro oyunları, müzik dinletileri, fotoğraf, belgesel gösterimleri düzenlediler. Eğlendiler, bilgilendiler, tartıştılar… Söz verdiler bir kez daha, bin kez daha buluşmaya, kanlarına işlemişti artık enstitülülük ruhu. Üretirken öğrenecekler, eleştirerek sorgulayacaklar, dünyaya yeni güzellikler katmak için kendi yaşamlarıyla kavgaya girişeceklerdi. Şarkılar, türküler söyleyerek, zılgıtlar çekerek, yeni tanıdıkları arkadaşlarıyla sarmaş dolaş ayrıldılar oradan. Onlardan geriye, yeniden Anadolu kültürüyle yoğrulmuş devrimci ve üretken bir kültür, eğitim ortamı yaratmaya yönelmiş azim kaldı, silinmeyecek iz kaldı, açılmış yepyeni bir yol kaldı. Etkinliği Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi başlattı; ODTÜ Eğitim Topluluğu, ülkenin değişik yörelerinden öğrenci grupları, YAPIDER, AFSAD, Sanata Saygı Derneği, Ütopya Kültür Merkezi, Değişim Atölyesi Oyuncuları gibi örgütler katıldı. TMMOB’ye bağlı Mimarlar Odası, İnşaat Mühendisleri Odası, Makine Mühendisleri Odası, Türk Tabipleri Birliği, Ankara Tabip Odası, ODTÜ Mezunları Derneği, Dr. Servet Ünsal Tıp Merkezi önemli katkılarda bulundu. Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi yöneticileri, Elmadağ, Yehimahalle ve Çankaya belediyeleri de kendi olanaklarıyla yardımcı oldular.
HASANOĞLAN YAŞAYACAK!...
2009 Mayıs ayı ortalarında Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi tarafından başlatılan bir çalışma, Ankara’da dalga dalga yayılarak geniş bir alanı kapsamaya başladı. Hasanoğlan’da bulunan tarihi Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarını yıkılma korkusundan, terkedilmişlikten kurtarmaya, genç kuşaklara Köy Enstitüsü kurucu düşüncesini, özgün kültür ve eğitim geçmişini tanıtmaya, buradan hareketle ülkenin bugünü ve geleceği için somut adımlar üretmeye yönelik çalışmalar 3-4-5 Temmuz 2009 tarihinde Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi yerleşkesinde yapılan üç günlük bir kamp ile ilk büyük atılımını yapmıştı. Ankara’dan ve ülkenin çeşitli yörelerinden kampa katılan, ODTÜ Eğitim Topluluğu üyesi öğrencilerin öncülük ettiği yüz elliyi aşkın üniversite öğrencisi ile aralarında TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, İnşaat Mühendisleri Odası Ankara Şubesi, Makine Mühendisleri Odası Ankara Şubesi, Ziraat Mühendisleri Odası, Türk Tabipleri Birliği, Ankara Tabip Odası, YAPIDER, ODTÜ Mezunları Derneği, AFSAD, Edebiyatçılar Derneği, Ütopya Kültür Merkezi, Değişim Atölyesi Oyuncuları, Sanata Saygı Derneği, Dr. Servet Ünsal Tıp Merkezi’nin bulunduğu değişik kurum ve kuruluşlarla sanatçı örgütlerinin gerçekleştirdiği kamp çalışmaları sırasında, tarihi Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarının çevresi temizlenmiş, yaban otlar ayıklanmış, çöpler toplanmış, hurdalar düzenlenmiş, katılımcılar tarafından çeşitli kültür ve sanat işlikleri oluşturularak özgün sanatsal çalışmalar üretilmişti. Ankara Fotoğraf Sanatçıları Derneği (AFSAD) tarafından çekilmiş fotoğraflar 29 Temmuz 2009 tarihinde ODTÜ Mezunları Derneği Vişnelik yerleşkesinde bir sanat gösterimi şeklinde sunulmuş, Hasanoğlan çalışmalarına katılmış üniversiteli öğrencilerin oluşturduğu müzik grubu, GRUP İMECE oldukça beğenilen bir müzik dinletisi hazırlamıştı. Vişnelik’te alınmış karar gereği 19 Ağustos 2009 Çarşamba günü, katılımcı kuruluşlar ve Hasanoğlan gönüllüleri TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin Konur Sokak’taki salonunda bir araya geldiler. Toplantıda yapılan konuşmalarda şu kararlar alındı:
Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi’nin Mayıs 2009 sonunda yaptığı bir çağrıyla bir araya gelen Ankaralı üniversiteli gençler, sanatçı örgütleri, meslek odaları, Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapıları çevresinde büyük bir imece başlattılar. Çoğunluğu üniversiteli gençlerden oluşan, yüz elli kişilik ekip 3 Temmuz Cuma günü başlayan, 6 Temmuz Pazartesi günü, kendi deyimleriyle, “İlk Perdenin Sonu” denerek ara verilen etkinlik sırasında hem çevreyi temizleyip düzenlediler, hem köy enstitülülük ruhunu duyumsayabilmek amacı doğrultusunda yaşamlarına önemli yenilikler kattılar. 70 yıl önce ayağı çarıklı yoksul köylü çocukları elleriyle kurmuşlardı Hasanoğlan’ın tarihi yapılarını. Türkiye’nin on dört ayrı bölgesinden gelip toplanmışlardı. O günlerde Hasanoğlan’da istasyon olmadığından Lalahan’da indirilen kalasları altı kilometre boyunca sürükleyerek götürmüşlerdi. Taş taşımışlardı sırtlarıyla. 70 yıl sonrasında bu kez yine ülkenin dört bir yanından üniversiteli gençler toplanmıştı. Onlarca yıldır değerbilmezliğin yıkımına uğramış, çürümeye bırakılmış Köy Enstitüsü yapıları çevresini temizleyip düzenlemek, ülkenin dikkatini Hasanoğlan’a ve Köy Enstitüsü kurucu düşüncesine çekmek istiyorlardı. ODTÜ Eğitim topluluğu öğrencilerinden başka Ankara’nın ve ülkenin çeşitli üniversitelerinden yola çıkarak Hasanoğlan’a gelen gençler, her sabah saat 07.00’de davul sesleriyle uyandılar, her kalkan arkadaşını uyandırmaya koştu. Üç beş dakika içinde hazırlandı herkes. Ekiplere ayrıldılar; birçoğu yaşamlarında ilk kez olarak eline çapa, dirgen, tırmık, kazma, kürek aldı… Şimdi Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi yerleşkesi içinde yer alan eski Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarının çevresine dağıldılar… Çöp topladılar, ot yoldular, çalı kestiler, toprak kazdılar, kürekle toprak ve pislik attılar, yığınları traktörlere yüklediler, hurdalıklarda sıra sıra olup elden ele geçirdikleri eşyaları düzene soktular… Güneş yaktı yüzlerini, alınlarından, bedenlerinden terler akarken kana kana su içtiler… Ellerinin acısında, gerilen kaslarının yangısında çalışıp üretmenin, birlikte iş yapmanın, birer enstitü imececisi olmanın hazzını yaşadılar. Hurdalarla, demir yığınlarıyla boğuşulurken YAPIDER’in usta elleri yol gösterdi; ekip sorumluluklarında çoğunlukla onlar vardı. AFSADlı sanatçılar bir yandan ellerindeki tarım gereçleri ile çalışmaya katılmaktan geri kalmazken, bir yandan da boyunlarında taşıdıkları fotoğraf makineleriyle, kameralarıyla an an görüntülediler buluşmayı Her yapının çevresinde ayrı bir grup vardı. Kazma kürek sesleri, toprağa vurulan çapalar, çalıları kesen testereler… Akan tere, ağıran bellere, kabaran ellere karışan sesler… “Ay annem duysa, hayatta inanmaz” diyordu bir genç kızımız. Birçoğu da onun gibi düşünüyordu. Elbette inanmayacaktı anneleri… Yaşamı boyunca belki de elini sıcak sudan soğuğa vurmamış, dinlence günlerinde öğlen saatlerine kadar uyumuş ve annesinden kahvaltı beklemişti gençlerimiz… Şimdi sabahın yedisinde uyandırılmışlardı. Hiç gücenmeden, yüksünmeden herkes gibi ellerine kazma kürek almış, yaz güneşinin güneşin altında çalışmaya çıkmışlardı. Çalılarla, yaban otlarla, paslı demirlerle, çöp yığınlarıyla kavgaya girişmişlerdi. Öğlen sonu kültür, edebiyat, elişi, fotoğraf, ebru, seramik işliklerine dağıldılar. İmecenin aksayan yönlerini eleştirdiler, felsefe konuştular, fotoğrafın, sinemanın kuramsal yapısı üzerine tartışmalar açtılar. Yaptıkları çalışmaları haber yapmak, düşüncelerini paylaşmak için gazete çıkarmaya davrandılar. Akşam yemeklerinden sonra köy enstitülü öğrencilerden bugünlere kalmış amfi tiyatroda buluşup tiyatro oyunları, müzik dinletileri, fotoğraf, belgesel gösterimleri düzenlediler. Eğlendiler, bilgilendiler, tartıştılar… Söz verdiler bir kez daha, bin kez daha buluşmaya, kanlarına işlemişti artık enstitülülük ruhu. Üretirken öğrenecekler, eleştirerek sorgulayacaklar, dünyaya yeni güzellikler katmak için kendi yaşamlarıyla kavgaya girişeceklerdi. Şarkılar, türküler söyleyerek, zılgıtlar çekerek, yeni tanıdıkları arkadaşlarıyla sarmaş dolaş ayrıldılar oradan. Onlardan geriye, yeniden Anadolu kültürüyle yoğrulmuş devrimci ve üretken bir kültür, eğitim ortamı yaratmaya yönelmiş azim kaldı, silinmeyecek iz kaldı, açılmış yepyeni bir yol kaldı. Etkinliği Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi başlattı; ODTÜ Eğitim Topluluğu, ülkenin değişik yörelerinden öğrenci grupları, YAPIDER, AFSAD, Sanata Saygı Derneği, Ütopya Kültür Merkezi, Değişim Atölyesi Oyuncuları gibi örgütler katıldı. TMMOB’ye bağlı Mimarlar Odası, İnşaat Mühendisleri Odası, Makine Mühendisleri Odası, Türk Tabipleri Birliği, Ankara Tabip Odası, ODTÜ Mezunları Derneği, Dr. Servet Ünsal Tıp Merkezi önemli katkılarda bulundu. Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi yöneticileri, Elmadağ, Yehimahalle ve Çankaya belediyeleri de kendi olanaklarıyla yardımcı oldular.
HASANOĞLAN YAŞAYACAK!...
2009 Mayıs ayı ortalarında Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi tarafından başlatılan bir çalışma, Ankara’da dalga dalga yayılarak geniş bir alanı kapsamaya başladı. Hasanoğlan’da bulunan tarihi Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarını yıkılma korkusundan, terkedilmişlikten kurtarmaya, genç kuşaklara Köy Enstitüsü kurucu düşüncesini, özgün kültür ve eğitim geçmişini tanıtmaya, buradan hareketle ülkenin bugünü ve geleceği için somut adımlar üretmeye yönelik çalışmalar 3-4-5 Temmuz 2009 tarihinde Hasanoğlan Anadolu Öğretmen Lisesi yerleşkesinde yapılan üç günlük bir kamp ile ilk büyük atılımını yapmıştı. Ankara’dan ve ülkenin çeşitli yörelerinden kampa katılan, ODTÜ Eğitim Topluluğu üyesi öğrencilerin öncülük ettiği yüz elliyi aşkın üniversite öğrencisi ile aralarında TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, İnşaat Mühendisleri Odası Ankara Şubesi, Makine Mühendisleri Odası Ankara Şubesi, Ziraat Mühendisleri Odası, Türk Tabipleri Birliği, Ankara Tabip Odası, YAPIDER, ODTÜ Mezunları Derneği, AFSAD, Edebiyatçılar Derneği, Ütopya Kültür Merkezi, Değişim Atölyesi Oyuncuları, Sanata Saygı Derneği, Dr. Servet Ünsal Tıp Merkezi’nin bulunduğu değişik kurum ve kuruluşlarla sanatçı örgütlerinin gerçekleştirdiği kamp çalışmaları sırasında, tarihi Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarının çevresi temizlenmiş, yaban otlar ayıklanmış, çöpler toplanmış, hurdalar düzenlenmiş, katılımcılar tarafından çeşitli kültür ve sanat işlikleri oluşturularak özgün sanatsal çalışmalar üretilmişti. Ankara Fotoğraf Sanatçıları Derneği (AFSAD) tarafından çekilmiş fotoğraflar 29 Temmuz 2009 tarihinde ODTÜ Mezunları Derneği Vişnelik yerleşkesinde bir sanat gösterimi şeklinde sunulmuş, Hasanoğlan çalışmalarına katılmış üniversiteli öğrencilerin oluşturduğu müzik grubu, GRUP İMECE oldukça beğenilen bir müzik dinletisi hazırlamıştı. Vişnelik’te alınmış karar gereği 19 Ağustos 2009 Çarşamba günü, katılımcı kuruluşlar ve Hasanoğlan gönüllüleri TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin Konur Sokak’taki salonunda bir araya geldiler. Toplantıda yapılan konuşmalarda şu kararlar alındı:
- Yetmiş yıl öncesinde kavruk Anadolu çocuklarının elleriyle kurdukları ve kendi yazgısına, tinercilerin saldırısına terkedilmiş durumda bulunan, kimi yararcı odaklar için iştah kabartıcı bir alan olarak görülen Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapıları ile Anadolu’nun çeşitli yörelerinden getirilerek orada yaşama olanağı sağlanmış özgün ağaç örtüsüne ivedilikle sahip çıkılacaktır. Ankaralı üniversite öğrencileri, meslek odaları, sanatçı dernekleri, üniversiteler ve demokratik kitle örgütleri, kendilerini bu yerleşkenin kültürel mirasçıları olarak görmektedirler. Bu alanda yapılacak her türlü çalışmaya gönüllü olarak katılacaklar, olası yıkım ve yok edilme olasılıklarına karşı hep birlikte mücadele edeceklerdir.
- Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü yapılarının derhal korunma altına alınması, onarımlarının bilimsel tasarılar doğrultusunda sağlanması gerekmektedir. Bunun için üniversiteler ve ilgili bakanlıklarla işbirliğini de ilke edinecek olan bir TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU oluşturulacaktır. TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU, Ankara’daki tüm üniversitelerle ilişkiye geçerek yapılacak çalışmanın bilimsel temellere dayandırılmasını ve değişik kesimlerden gelen temsilcilerin ortak çabası ile oluşturulmasını sağlayacaktır. TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU’nda meslek odaları, üniversite temsilcileri ve YAPIDER gibi teknik uğraşlarla ilgili çalışmalar yapmakta olan dernekler yer alacaktır.
- Kısa bir süre önce aramızdan bedensel varlığı ile ayrılan ve Hasanoğlan yapılarında çok değerli emeği bulunan mimar Mualla Eyüboğlu için bir anma etkinliği düzenlenecektir. Etkinliğin Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nün önemli bir parçası olan amfi tiyatroda, halka açık olarak yapılması sağlanacaktır. 3-4-5 Temmuz Hasanoğlan işliğinde işliklerde yaşam bulmuş Grup İmece bir müzik dinletisi gerçekleştirecek, kısa bir oyun sahnelenmeye çalışılacaktır. Ayrıca, Mualla Eyüboğlu ile bir yıl önce bir söyleşi gerçekleştirmiş olan mimar Yeşim Uysal’ın hazırlayacağı bir belgesel gösterilecektir.
- Hasanoğlan çalışması sırasında Anadolu Öğretmen Lisesi yöneticilerinin önerisi ile gündeme gelen, okulun açık olduğu bir tarihte yapılacak yeni bir kamp-temizlik-kültür işlikleri çalışması için şimdiden hazırlıklara başlanacaktır.
- Hasanoğlan Müzesi’nde bulunan fotoğraf ve belgelerin bir an önce kayıt altına alınıp arşivlenmesi için AFSAD’ın düşündüğü çalışma zaman geçirilmeksizin gerçekleştirilecektir.
- AFSAD’ın haszırlığını sürdürdüğü Hasanoğlan Çalışması Belgesel ve Fotoğraf Gösterimi’nin Hasanoğlan’da halka açık bir meydanda yapılması sağlanacaktır.
- Tüm bu çalışmaların yürütülmesi sırasında katılımcılık ilkesi temel öğe olarak alınacak, yapılacak yeni çağrılarla katılımcı kurum ve bireylerin sayısı arttırılacaktır.
- Yapılacak tüm toplantılar halka ve tüm Hasanoğlan gönüllülerine açık olacaktır.
- Çalışmaların etkin bir biçimde yürütülebilmesi için katılımcı kuruluşların önerisi ve onayı ile bir YÜRÜTME KURULU oluşturulmuştur. YÜRÜTME KURULU’nda Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği Ankara Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, ODTÜ Eğitim Topluluğu, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, YAPIDER, AFSAD ve ODTÜ Mezunları Derneği yer almışlardır.
- YÜRÜTME KURULU’nun ilk görevleri arasında
- Yeni katılımcıların sağlanması için şimdiye kadar çalışmalardan haberdar olamamış Ankara’daki meslek odaları, demokratik kitle örgütleri, yerel yönetimlere çağrı yapılması,
- Hasanoğlan’da halen yapılmakta olan Hasanoğlan Şenliği düzenleyicileri ile ilişki kurularak şenlik düzenlenmesinde ve katılımında yer alınması
- Elektronik posta iletişimi, bilgisunar site oluşturulması için bir İLETİŞİM EKİBİ oluşturulması,
- Hasanoğlan’ın durumunu güncel olarak izleyebilmek için bir İZLEME EKİBİ kurulması,
- Geleceğe yönelik çalışmalarla ilgili tasarımlar geliştirmek üzere öğrencilerin öncelikle yer alacağı bir TASARIM EKİBİ düzenlenmesi…
- Hasanoğlan gönüllüleri ve yeni katılacak olanlara çağrı yapılarak bu ekiplerde çalışmanın gönüllülük ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
- Çalışmaların yazmanlığını TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi yürütecektir.